เมื่อก่อนนี้ เวลาที่ได้ยินคนพูดถึง "ความมั่นคง" ผมจะนึกถึง ความร่ำรวย มีอันจะกิน มีความหมายเช่นเดียวกับ "ความมั่งคั่ง" แล้วก็มักจะมีคนนำ "ความมั่นคง" มาเปรียบเทียบกับ "ความสุข" ในลักษณะที่ถามว่า "ระหว่างความมั่นคง กับ ความสุข คุณจะเลือกอะไร" แน่นอนว่า ผมเลือกที่จะเป็นคนมี "ความสุข" มากกว่าเป็นคนที่มี "ความมั่นคง" เพราะ สำหรับผมแล้ว การมีทรัพย์สิน มีความเป็นอยู่ที่ดี ไม่ได้หมายถึงว่าเราจะมีความสุขไปกับมัน แต่ความสุขมันมีมากกว่านั้น และเดี๋ยวนี้ก็คิดเช่นนั้นมาตลอด

และหลังจากนั้น ผมก็ไม่ได้คิดเรื่องพวกนี้อีก จนกระทั่งได้มาเรียนหลักสูตรชั้นต้นพรรคกลิน ที่โรงเรียนชั้นต้น กรมยุทธศึกษาทหารเรือ  ซึ่งในหลักสูตรก็มีหมวดวิชาเสนาธิการกิจ วิชาความมั่นคงแห่งชาติ เลยทำให้ผมต้องมาพิจารณาเรื่อง "ความมั่นคง" ใหม่ เพราะมันไม่ใช่ความมั่นคงแบบเดิม ๆ ที่เคยเข้าใจมาตลอด 29 ปีเสียแล้ว

ความมั่นคง จากพจนานุกรม ไทย-อังกฤษ NECTEC's Lexitron Dictionary มีความหมายตรงกับคำว่า security และถ้าไปเปิดหาความหมายจากดิกชันนารีใหญ่ ๆ อย่าง The Free Dictionary จะได้ความหมายหลากหลายดังนี้

se·cu·ri·ty n. pl. se·cu·ri·ties

1. Freedom from risk or danger; safety.
2. Freedom from doubt, anxiety, or fear; confidence.
3. Something that gives or assures safety, as:
     a. A group or department of private guards: Call building security if a visitor acts suspicious.
     b. Measures adopted by a government to prevent espionage, sabotage, or attack.
     c. Measures adopted, as by a business or homeowner, to prevent a crime such as burglary or assault: Security was lax at the firm's smaller plant.
    d. Measures adopted to prevent escape: Security in the prison is very tight.
4. Something deposited or given as assurance of the fulfillment of an obligation; a pledge.
5. One who undertakes to fulfill the obligation of another; a surety.
6. A document indicating ownership or creditorship; a stock certificate or bond.
 
เมื่อแปลกลับมาเป็นไทย จะหมายความว่า  ความเป็นอิสระจากความเสี่ยง , ภยันตราย , ความเคลือบแคลงสงสัย , ความวิตกกังวล , ความกลัว ; ความปลอดภัย ; ความเชื่อมั่น ; หรือสิ่งใดก็ตามที่ประกันความปลอดภัยให้

แปลให้อ่านเข้าใจง่ายขึ้นอีกนิด ก็ต้องบอกว่า ความมั่นคง คือ ความรู้สึกปลอดภัยจากอันตรายต่าง  ๆ นานา ทั้งทางกายภาพ และทางจิตใจ เช่น ความเสี่ยง , อันตราย , ความกลัว , ความวิตกกังวล และสิ่งทั้งปวงที่จะมากระทำให้รู้สึกไม่ปลอดภัย

ส่วนตัวภยันตรายที่ว่า ก็ได้แก่ ความยากจน , ความเจ็บไข้ได้ป่วย , ศัตรู , สัตว์ร้าย , โจร , ขโมย , อุบัติเหตุ , การสูญเสีย , การพลัดพราก ,ความหิวโหย , ความไม่เท่าเทียม และอีกเยอะแยะมากมาย แล้วแต่ แต่ละคนจะนึกกลัวกัน อย่างกรณีของผม ปลาที่ยังมีชีวิต ก็ทำให้ผมรู้สึกไม่มั่นคงได้เหมือนกันนะครับ

ซึ่งเมื่อได้พิจารณาลงไปอีกขั้นหนึ่งจะเห็นว่า ความรู้สึกปลอดภัยที่ว่านี้ มันนำพาไปสู่ความสุขแทบทั้งสิ้น เช่น ถ้าผมไม่ต้องกลัวจน ผมก็มีความสุขในระดับหนึ่ง หมายความว่า ผมเริ่มมีความมั่นคงทางด้านเศรษฐกิจ

แต่ว่าความรู้สึกปลอดภัยในเรื่องหนึ่ง ไม่้ได้ครอบคลุมไปถึงอีกเรื่องหนึ่ง ดังนั้นเราจึงเห็นว่า คนเราไม่เคยมีความสุขไปกับทุก ๆ เรื่อง หรือในทุก ๆ ช่วงเวลาของชีวิตเลย มันต้องมีเรื่องที่เป็นสุข หรือเป็นทุกข์บ้างอยู่ตลอดเวลา

และความมั่นคง ยังเป็นความต้องการของมนุษย์ ในขั้นที่ 2 ของทฤษฎีมานุษยนิยมของ Maslow[1] คือ มนุษย์ต้องการความมั่นคงปลอดภัย (Safety and Security Needs) คือความต้องการที่จะมีชีวิต ที่มั่นคง ปลอดภัย ดังนั้นจึงกล่าวได้ว่า ความมั่นคงเกี่ยวข้องกับความสุขอย่างลึกซึ้ง ชนิดที่แยกกันไม่ออกเลยทีเดียว 

 
Maslow's Hierarchy Of Needs

แนวคิดเรื่องความมั่นคงสัมพันธ์กับความสุขและความทุกข์ ยังปรากฏในงานประชุมนานาชาติ เรื่อง "สิ่งท้าทายความมั่นคงของมนุษย์ในโลกไร้พรมแดน" เมื่อวันที่ 11 ธันวาคม 2546 ซึ่งจัดโดย คณะกรรมาธิการว่าด้วยความมั่นคงของมนุษย์ สหประชาชาติ ร่วมกับจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยเป็นคำกล่าวของ อมาตยา เซน [1] นักเศรษฐศาสตร์ชาวอินเดีย เจ้าของรางวัลโนเบล สาขาเศรษฐศาสตร์ ประจำปี 1998 โดยท่านได้กล่าวสะท้อนมุมมองเรื่องแนวคิด เกี่ยวกับความมั่นคงของมนุษย์ ด้านการปลอดพ้นจากความหวาดกลัว  มีความตอนหนึ่งว่า

ความมั่นคงของมนุษย์เป็นปัญหาเก่าแก่ หากย้อนกลับไปสมัยพุทธกาลเมื่อกว่า 2,500 ปีมาแล้ว พระพุทธเจ้าต้องการสร้างความมั่นคงให้แก่มวลมนุษยชาติ ซึ่งความมั่นคงดังกล่าวคือความมั่นคงทางจิตใจ พระองค์เห็นความทุกข์จากการเกิด แก่ เจ็บตายจึงพยายามหาเหตุแห่งทุกข์ดังกล่าว จึงพยายามค้นหาทางดับทุกข์ดังกล่าว การตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า การเผยแพร่ธรรมที่ทรงตรัสรู้นั้นเป็นการสร้างความมั่นคงทางจิตใจให้กับ มนุษย์ ซึ่งเป็นรากฐานของความมั่นคงในระดับจิตใจ พระพุทธเจ้าทรงสั่งสอนให้เข้าใจรากเหง้าของสาเหตุที่ทำให้เกิด